Młoda Rosja cz. 1 - System szkolnictwa w Rosji
Zapraszamy Was na cykl 4 artykułów pt. Młoda Rosja
Podobnie jak w Polsce, pierwszym etapem edukacji każdego młodego Rosjanina jest szkoła podstawowa, nazywana poziomem prymarnym i oficjalnie trwa ona 4 lata, jednak w większości placówek kurs ten sprowadza się do 3 lat, ponieważ zazwyczaj dzieci zapisywane są do szkoły dopiero w 7. roku życia. Jest to okres, w którym uczniowie – głównie poprzez zabawę – posiąść mają najważniejsze umiejętności, takie jak czytanie, pisanie, liczenie itd. Często również (w drugiej klasie) dochodzi do tego nauka języka obcego. Nie brakuje także zajęć z wychowania fizycznego, sztuki czy muzyki połączonej np. z rytmiką. Każda klasa ma swoją osobną salę oraz prowadzącego nauczyciela (wychowawcę), który uczy ich wszystkich bazowych przedmiotów (podobnie jak w Polsce uczenie zintegrowane). Liczba lekcji przeważnie nie przekracza czterech w ciągu dnia.
Warto zaznaczyć, że od momentu transformacji ustrojowej państwa oraz przeprowadzenia licznych reform w szkolnictwie poziom analfabetyzmu wśród Rosjan zdecydowanie się obniżył, poziom nauczania stoi w tym kraju obecnie na dosyć wysokim poziomie.
Po 3-4 latach uczęszczania do szkoły podstawowej dzieci przechodzą do kolejnego poziomu kształcenia, zwanego I poziomem sekundarnym, którym jest szkoła główna. Trwa ona 5 lat. Każdy przedmiot nauczany jest już przez innego nauczyciela-specjalistę w danej dziedzinie. Najważniejsze przedmioty to: matematyka (algebra i geometria), fizyka, chemia, biologia, język rosyjski – gramatyka i literatura, języki obce, historia, geografia, muzyka oraz wychowanie fizyczne. W ciągu dnia odbywa się średnio sześć lekcji. I tak oto edukacja podstawowa i ponadpodstawowa łączy się w 9-letni cykl obowiązkowego nauczania (często jednak cykl ten trwa 8 lat, jak już zostało to wspomniane powyżej), który kończy się egzaminem kontrolnym (z matematyki, języka rosyjskiego oraz dwa opcjonalne). Uczeń taki otrzymuje „Certyfikat kształcenia ogólnego”, potwierdzający fakt ukończenia szkoły głównej oraz uwzględniający otrzymane przez ucznia oceny z różnych przedmiotów.
W wieku ok. 15 lat uczniowie stają przed wyborem, czy chcą wybrać dalszą naukę ogólną, czy o konkretnym profilu, z naciskiem na poszczególne przedmioty bądź dziedziny życia. Wykształcenie średnie dzieli się na: tzw. wyższy stopień edukacji ponadpodstawowej oraz kształcenie zawodowe.
Wyższy stopień edukacji ponadpodstawowej (nazywany również II poziomem sekundarnym) to nauka w szkole ogólnokształcącej bądź profilowanej, która trwa 2 lata. Szkoła ogólnokształcąca to nic innego jak kontynuacja wcześniejszych przedmiotów, poszerzona o kolejne wiadomości, jak również nabywanie nowych umiejętności. Szkoły profilowane dzielą się natomiast na gimnazja (z przewagą przedmiotów humanistycznych) oraz na licea (w których głównym filarem są przedmioty ścisłe i techniczne). Po ukończeniu szkoły średniej uczeń (w wieku ok. 17 lat) zdaje egzamin państwowy – porównywalny z naszą polską maturą. Składa się na niego egzamin z: matematyki, języka rosyjskiego (w postaci napisania eseju na konkretny temat) oraz trzy egzaminy do wyboru. Po reformie oświaty od 2009 roku egzamin ten jest taki sam dla wszystkich typów szkół średnich i podobnie jak w Polsce eliminować ma on egzaminy wstępne na studia – tylko on ma być na nie przepustką. Takie rozwiązanie znalazło wielu zwolenników wśród Rosjan, ale także mnóstwo przeciwników – szczególnie wśród kadry akademickiej, którzy to profesorowie zarabiali uprzednio na udzielaniu korepetycji, mających przygotować przyszłych studentów do egzaminów wstępnych na konkretnym kierunku. Odtąd wszystko to uległo wielu przemianom i praktycznie system ten działa identycznie jak w Polsce. Z pewnością dużym ułatwieniem dla uczniów jest rozwinięta często współpraca pomiędzy szkołami średnimi (głównie tymi profilowanymi) a uniwersytetami. Ma to pomóc potencjalnym studentom danej uczelni, aby poznać wcześniej jej wymagania edukacyjne i posiąść odpowiednie przygotowanie do studiowania.
Do 1990 roku funkcjonował 10-letni cykl obowiązkowego kształcenia, później zwiększono ten cykl do 11 lat. Przeważnie jest to jednak oficjalne, gdyż w praktyce cykl ten nadal ma często 10 lat (np. uczniowie po trzeciej klasie od razu wędrują do klasy piątej). Oczywiście wszystko w zależności od regionu w Rosji oraz od danej szkoły, jakie wprowadza ona zwyczaje.
Obok kształcenia na II poziomie sekundarnym istnieje również możliwość kształcenia zawodowego, które trwa od 2 do 4 lat i kończy się odbyciem praktyki w danym zawodzie oraz zdobyciem należytych kwalifikacji oraz tytułu. Coraz mniej osób decyduje się jednak na szkołę zawodową, zdecydowana większość młodych Rosjan po szkole głównej wybiera wyższy poziom edukacji ponadpodstawowej.
Uczeń w wieku ok. 17 lat, po zdaniu matury, ma kilka możliwości dokonania wyboru: albo chce kontynuować naukę, albo chce iść od razu do pracy, albo idzie do wojska (w przypadku mężczyzn). Szczególnie przez wzgląd na tę ostatnią możliwość bardzo dużo mężczyzn decyduje się na studia wyższe. Warto zaznaczyć, że od początku lat 90. (a więc po transformacji ustrojowej) liczba studentów się podwoiła, zwiększyła się również liczba uniwersytetów oraz prywatnych szkół wyższych (identyczna sytuacja co w Polsce). Także poziom kształcenia wzrósł do bardzo znaczącej rangi (i to uznawanej w całej Europie). Do tej pory każda uczelnia przeprowadzała własne egzaminy wstępne, osobne dla każdego kierunku. Od 2009 roku jednak egzaminy te zostały wyeliminowane przez wprowadzenie jednolitego egzaminu państwowego na koniec szkoły średniej, który stał się jednocześnie przepustką na studia. W Rosji – podobnie jak w Polsce – funkcjonuje tzw. system boloński, który charakteryzuje się podziałem na studia dwustopniowe: licencjackie (kończą się zdobyciem tytułu „bakałamarza”) oraz uzupełniające magisterskie (które trwają kolejne 2-3 lata). Tytuł magistra – jeżeli nie robi się żadnej przerwy po drodze – można już uzyskać w wieku 22 lat. Uczelnie publiczne ustawowo są wolne od opłat za czesne (w trybie dziennym).
Po zdobyciu dyplomu magistra można kontynuować naukę na studiach podyplomowych lub doktoranckich (będąc doktorantem – po rosyjsku jest on nazywany „aspiranura”), które trwają zazwyczaj 2-4 lata i kończą się zdobyciem tytułu „kandydata nauk” (tytuł „doktor nauk” jest dopiero jakoby odpowiednikiem polskiego „doktora habilitowanego”).
Autor: Marta Akuszewska
Bibliografia:
1. http://www.hanse-parlament.eu/mediabig/360A.pdf
2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Doktor_(stopie%C5%84_naukowy)#Rosja
3. Onet.pl – Przewodnik (Rosja)
Podobnie jak w Polsce, pierwszym etapem edukacji każdego młodego Rosjanina jest szkoła podstawowa, nazywana poziomem prymarnym i oficjalnie trwa ona 4 lata, jednak w większości placówek kurs ten sprowadza się do 3 lat, ponieważ zazwyczaj dzieci zapisywane są do szkoły dopiero w 7. roku życia. Jest to okres, w którym uczniowie – głównie poprzez zabawę – posiąść mają najważniejsze umiejętności, takie jak czytanie, pisanie, liczenie itd. Często również (w drugiej klasie) dochodzi do tego nauka języka obcego. Nie brakuje także zajęć z wychowania fizycznego, sztuki czy muzyki połączonej np. z rytmiką. Każda klasa ma swoją osobną salę oraz prowadzącego nauczyciela (wychowawcę), który uczy ich wszystkich bazowych przedmiotów (podobnie jak w Polsce uczenie zintegrowane). Liczba lekcji przeważnie nie przekracza czterech w ciągu dnia.
Warto zaznaczyć, że od momentu transformacji ustrojowej państwa oraz przeprowadzenia licznych reform w szkolnictwie poziom analfabetyzmu wśród Rosjan zdecydowanie się obniżył, poziom nauczania stoi w tym kraju obecnie na dosyć wysokim poziomie.
Po 3-4 latach uczęszczania do szkoły podstawowej dzieci przechodzą do kolejnego poziomu kształcenia, zwanego I poziomem sekundarnym, którym jest szkoła główna. Trwa ona 5 lat. Każdy przedmiot nauczany jest już przez innego nauczyciela-specjalistę w danej dziedzinie. Najważniejsze przedmioty to: matematyka (algebra i geometria), fizyka, chemia, biologia, język rosyjski – gramatyka i literatura, języki obce, historia, geografia, muzyka oraz wychowanie fizyczne. W ciągu dnia odbywa się średnio sześć lekcji. I tak oto edukacja podstawowa i ponadpodstawowa łączy się w 9-letni cykl obowiązkowego nauczania (często jednak cykl ten trwa 8 lat, jak już zostało to wspomniane powyżej), który kończy się egzaminem kontrolnym (z matematyki, języka rosyjskiego oraz dwa opcjonalne). Uczeń taki otrzymuje „Certyfikat kształcenia ogólnego”, potwierdzający fakt ukończenia szkoły głównej oraz uwzględniający otrzymane przez ucznia oceny z różnych przedmiotów.
W wieku ok. 15 lat uczniowie stają przed wyborem, czy chcą wybrać dalszą naukę ogólną, czy o konkretnym profilu, z naciskiem na poszczególne przedmioty bądź dziedziny życia. Wykształcenie średnie dzieli się na: tzw. wyższy stopień edukacji ponadpodstawowej oraz kształcenie zawodowe.
Wyższy stopień edukacji ponadpodstawowej (nazywany również II poziomem sekundarnym) to nauka w szkole ogólnokształcącej bądź profilowanej, która trwa 2 lata. Szkoła ogólnokształcąca to nic innego jak kontynuacja wcześniejszych przedmiotów, poszerzona o kolejne wiadomości, jak również nabywanie nowych umiejętności. Szkoły profilowane dzielą się natomiast na gimnazja (z przewagą przedmiotów humanistycznych) oraz na licea (w których głównym filarem są przedmioty ścisłe i techniczne). Po ukończeniu szkoły średniej uczeń (w wieku ok. 17 lat) zdaje egzamin państwowy – porównywalny z naszą polską maturą. Składa się na niego egzamin z: matematyki, języka rosyjskiego (w postaci napisania eseju na konkretny temat) oraz trzy egzaminy do wyboru. Po reformie oświaty od 2009 roku egzamin ten jest taki sam dla wszystkich typów szkół średnich i podobnie jak w Polsce eliminować ma on egzaminy wstępne na studia – tylko on ma być na nie przepustką. Takie rozwiązanie znalazło wielu zwolenników wśród Rosjan, ale także mnóstwo przeciwników – szczególnie wśród kadry akademickiej, którzy to profesorowie zarabiali uprzednio na udzielaniu korepetycji, mających przygotować przyszłych studentów do egzaminów wstępnych na konkretnym kierunku. Odtąd wszystko to uległo wielu przemianom i praktycznie system ten działa identycznie jak w Polsce. Z pewnością dużym ułatwieniem dla uczniów jest rozwinięta często współpraca pomiędzy szkołami średnimi (głównie tymi profilowanymi) a uniwersytetami. Ma to pomóc potencjalnym studentom danej uczelni, aby poznać wcześniej jej wymagania edukacyjne i posiąść odpowiednie przygotowanie do studiowania.
Do 1990 roku funkcjonował 10-letni cykl obowiązkowego kształcenia, później zwiększono ten cykl do 11 lat. Przeważnie jest to jednak oficjalne, gdyż w praktyce cykl ten nadal ma często 10 lat (np. uczniowie po trzeciej klasie od razu wędrują do klasy piątej). Oczywiście wszystko w zależności od regionu w Rosji oraz od danej szkoły, jakie wprowadza ona zwyczaje.
Obok kształcenia na II poziomie sekundarnym istnieje również możliwość kształcenia zawodowego, które trwa od 2 do 4 lat i kończy się odbyciem praktyki w danym zawodzie oraz zdobyciem należytych kwalifikacji oraz tytułu. Coraz mniej osób decyduje się jednak na szkołę zawodową, zdecydowana większość młodych Rosjan po szkole głównej wybiera wyższy poziom edukacji ponadpodstawowej.
Uczeń w wieku ok. 17 lat, po zdaniu matury, ma kilka możliwości dokonania wyboru: albo chce kontynuować naukę, albo chce iść od razu do pracy, albo idzie do wojska (w przypadku mężczyzn). Szczególnie przez wzgląd na tę ostatnią możliwość bardzo dużo mężczyzn decyduje się na studia wyższe. Warto zaznaczyć, że od początku lat 90. (a więc po transformacji ustrojowej) liczba studentów się podwoiła, zwiększyła się również liczba uniwersytetów oraz prywatnych szkół wyższych (identyczna sytuacja co w Polsce). Także poziom kształcenia wzrósł do bardzo znaczącej rangi (i to uznawanej w całej Europie). Do tej pory każda uczelnia przeprowadzała własne egzaminy wstępne, osobne dla każdego kierunku. Od 2009 roku jednak egzaminy te zostały wyeliminowane przez wprowadzenie jednolitego egzaminu państwowego na koniec szkoły średniej, który stał się jednocześnie przepustką na studia. W Rosji – podobnie jak w Polsce – funkcjonuje tzw. system boloński, który charakteryzuje się podziałem na studia dwustopniowe: licencjackie (kończą się zdobyciem tytułu „bakałamarza”) oraz uzupełniające magisterskie (które trwają kolejne 2-3 lata). Tytuł magistra – jeżeli nie robi się żadnej przerwy po drodze – można już uzyskać w wieku 22 lat. Uczelnie publiczne ustawowo są wolne od opłat za czesne (w trybie dziennym).
Po zdobyciu dyplomu magistra można kontynuować naukę na studiach podyplomowych lub doktoranckich (będąc doktorantem – po rosyjsku jest on nazywany „aspiranura”), które trwają zazwyczaj 2-4 lata i kończą się zdobyciem tytułu „kandydata nauk” (tytuł „doktor nauk” jest dopiero jakoby odpowiednikiem polskiego „doktora habilitowanego”).
Autor: Marta Akuszewska
Bibliografia:
1. http://www.hanse-parlament.eu/mediabig/360A.pdf
2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Doktor_(stopie%C5%84_naukowy)#Rosja
3. Onet.pl – Przewodnik (Rosja)